یک راهنمای واقعی برای درک آنچه طبیعی است، آنچه طبیعی نیست، و چه زمانی باید اقدام کرد
بیشتر ما گاهی اوقات چیزهایی را فراموش میکنیم. ممکن است تلفن خود را گم کنید، نام یک بازیگر را پاک کنید، یا وارد اتاقی شوید و فوراً فراموش کنید که چرا وارد آن شدهاید. مطمئناً آزاردهنده است – اما کاملاً طبیعی است. حواسپرتیهای روزمره، مشکلات خواب، استرس و انجام چند کار همزمان، همگی از میزان هوشیاری ما میکاهد. با افزایش سن، طبیعی است که حافظه کمی کند شود.
اما گاهی اوقات، مشکلات حافظه فراتر از فراموشی معمولی میروند. وقتی این مشکلات بر توانایی شما در انجام کارهای روزانه، پیگیری مکالمات، مدیریت مسئولیتها یا حتی حفظ امنیت تأثیر میگذارند، ارزش بررسی دارد.
البته، تشخیص اینکه آیا شما (یا کسی که دوستش دارید) از این مرز عبور کردهاید یا نه، چندان آسان نیست. این رفتارها ممکن است بیایند و بروند، یا ممکن است فکر کنید مشکلات آنقدرها هم بد نیستند. از طرف دیگر، ممکن است وحشت کنید و فرض کنید که این مشکلات ممکن است نشانهی یک اختلال جدی باشند.
حقیقت این است: تشخیص هیچ بیماری خاصی وظیفه شما نیست. این کار فقط توسط یک پزشک آموزش دیده قابل انجام است. وظیفه شما ارزیابی وضعیت، یادداشت برداری و ارائه اطلاعات لازم به پزشک برای کمک به شماست. در اینجا نحوه انجام این کار آورده شده است:
نشانههایی که نشان میدهد مشکلات حافظه ممکن است نیاز به مراقبت پزشکی داشته باشند
۱. مشکل در انجام کارهای روزمره
یکی از واضحترین نشانههایی که ممکن است اتفاق جدیتری رخ دهد، زمانی است که با کارهایی که سالها انجام دادهاید، دست و پنجه نرم میکنید. شاید فراموش کنید که قبوض را پرداخت کنید، در مورد امور مالی خود گیج میشوید یا پایبندی به روال خود را دشوار میبینید. کارهایی مانند پختن دستور العملهای آشنا یا استفاده از دستگاهی که همیشه به راحتی با آن کار میکردید، ناگهان گیج کننده به نظر میرسند. اگر خانه یا برنامه شما به دلیل از دست دادن زمان، رویدادها یا موارد مهم، از کنترل خارج میشود، وقت آن است که با کسی صحبت کنید.
۲. تکرار مکررات یا فراموش کردن رویدادهای اخیر
هر کسی هر از گاهی داستانی را تکرار میکند، اما اگر شما یا یکی از نزدیکانتان متوجه شدید که در مدت کوتاهی یک سوال بارها و بارها از شما پرسیده میشود – یا اگر مکالماتی را که تازه اتفاق افتاده فراموش میکنید – شایان ذکر است. مشکلات حافظه اغلب با مشکل در شکلگیری خاطرات جدید شروع میشوند. اگر به نظر میرسد نامها، اطلاعات جدید یا تجربیات اخیر به سرعت ناپدید میشوند، این یک سرنخ اولیه رایج است.
۳. سردرگمی در مورد زمان، مکان یا افراد
وقتی زندگی شلوغ و پرمشغله است، فراموش کردن روز آسان است، اما اشتباه گرفتن فصل، سال یا گم شدن در یک مکان آشنا متفاوت است. اگر در مورد جایی که هستید مطمئن نیستید یا در تشخیص چهرههای آشنا مشکل دارید، اینها نشانههایی هستند که نیاز به مراقبت پزشکی دارند.
۴. تغییرات شخصیتی یا خلقی
از دست دادن حافظه همیشه فقط مربوط به حافظه نیست. گاهی اوقات، علائم هشدار دهنده اولیه در رفتار ظاهر میشوند. ممکن است احساس اضطراب، گوشهگیری، تحریکپذیری یا سوءظن بیشتری داشته باشید. برخی افراد انگیزه خود را برای مراقبت از خود از دست میدهند یا از چیزهایی که قبلاً دوست داشتند لذت نمیبرند. این تغییرات – به ویژه هنگامی که احساس میکنند از شخصیت خود دور شدهاند – میتوانند با تغییرات شناختی که در مغز اتفاق میافتد مرتبط باشند.
۵. وقتی عزیزان قبل از شما متوجه میشوند
گاهی اوقات، فردی که دچار مشکل حافظه است، تصویر کامل را نمیبیند. این انکار نیست – به این دلیل است که برخی از شرایط بر خودآگاهی تأثیر میگذارند (وضعیتی به نام “anosognosia”). اگر چندین نفر در اطراف شما به آرامی ابراز نگرانی کردهاند، آن را جدی بگیرید. بازخورد از کسانی که شما را به خوبی میشناسند میتواند بینش ارزشمندی ارائه دهد و درخواست کمک زودهنگام میتواند تفاوت بزرگی ایجاد کند.
تغییرات حافظه که نیاز به اقدام فوری دارند
بیشتر نگرانیهای مربوط به حافظه را میتوان در یک قرار ملاقات از پیش تعیینشده با پزشک معالج مطرح کرد. اما برخی از علائم نیاز به مراقبت فوری دارند. اگر از دست دادن حافظه به طور ناگهانی – به ویژه با سایر تغییرات عصبی – رخ دهد، میتواند یک وضعیت اورژانسی باشد.
در اینجا علائمی وجود دارد که به شما نشان میدهد باید با ۱۱۵ تماس بگیرید یا به اورژانس مراجعه کنید:
- سردرد ناگهانی و شدید میتواند نشانهای از خونریزی مغزی یا آنوریسم باشد که نیاز به اسکن و درمان فوری دارد.
- گیجی ناگهانی یا از دست دادن حافظه ممکن است ناشی از سکته مغزی یا یک رویداد عصبی کوتاه مدت باشد و هر چه درمان سریعتر شروع شود، نتیجه بهتر خواهد بود.
- ضعف یا بیحسی در یک طرف بدن از علائم کلاسیک سکته مغزی است و باید سریعاً به آن رسیدگی شود.
- لکنت زبان یا مشکل در یافتن کلمات همچنین میتواند به این معنی باشد که سکته مغزی بر بخشهایی از مغز که با زبان مرتبط هستند، تأثیر میگذارد.
- اگر بینایی شما ناگهان تغییر کند یا بدون هیچ توضیحی تعادل و هماهنگی خود را از دست بدهید، اینها نیز زنگ خطر هستند.
حتی اگر علائم از بین بروند، منتظر نمانید—این دورهها میتوانند علائم هشدار دهندهای از یک بیماری جدی باشند.
در ملاقات با پزشک برای مشکلات حافظه چه انتظاری باید داشت؟
بسیاری از افراد به دلیل ترس از آنچه ممکن است بفهمند، دریافت کمک را به تعویق میاندازند. اما ارزیابی حافظه معمولاً ساده است و بسیاری از اوقات، علت آن قابل کنترل یا درمان است. در اینجا کارهایی که میتوانید انجام دهید تا مطمئن شوید که مراجعه به پزشک بدون مشکل پیش میرود، آورده شده است.
یک همراه بیاورید
یک دوست یا یکی از اعضای خانواده میتواند نمونههایی از تغییرات را ارائه دهد و در طول مکالمه، جاهای خالی را پر کند. آنها همچنین میتوانند یادداشتبرداری کنند و به شما کمک کنند تا توصیههای پزشک را بعداً به خاطر بسپارید، به خصوص اگر مطالب زیادی برای یادگیری وجود داشته باشد.
فهرستی از داروها و مکملها تهیه کنید
حافظه میتواند تحت تأثیر عواملی بیش از بیماری قرار گیرد. برخی از داروهای تجویزی، داروهای خوابآور بدون نسخه و حتی مکملهای رایج میتوانند عوارض جانبی مانند گیجی یا مه مغزی ایجاد کنند. فهرست کاملی از داروهای خود را همراه داشته باشید تا به پزشک در تشخیص هر عاملی که میتواند در این امر نقش داشته باشد، کمک کند. برای کمک، نقشه راه رایگان از دست دادن حافظه ما را دانلود کنید که میتواند به شما در ثبت داروها، علائم و سایر اطلاعات مرتبط کمک کند.
علائم خود را با جزئیات مورد بحث قرار دهید
پزشک از شما خواهد پرسید که این تغییرات از چه زمانی شروع شدهاند، آیا بدتر شدهاند و چگونه بر زندگی شما تأثیر گذاشتهاند. او همچنین میخواهد در مورد استرس، بیماری، تغییرات سبک زندگی یا چالشهای اخیر شما اطلاعات کسب کند. همه اینها به شما کمک میکند تا آزمایشهای مفید را انتخاب کنید.
منتظر چند آزمون شناختی ساده باشید
پزشکان اغلب از ابزارهای غربالگری کوتاهی استفاده میکنند که شامل سوالات، نقاشیها یا وظایف حافظه هستند. این آزمایشها به خودی خود بیماریها را تشخیص نمیدهند، اما میتوانند نشان دهند که آیا ارزیابی عمیقتری لازم است یا خیر. ابزارهایی مانند Mini-Cog یا MoCA رایج هستند و انجام آنها کار سختی نیست.
احتمالاً معاینه فیزیکی و عصبی خواهید داشت
این به رد سایر بیماریها کمک میکند و به پزشک درک بهتری از عملکرد کلی مغز شما میدهد. آنها ممکن است حرکات چشم، رفلکسها، تعادل و هماهنگی را بررسی کنند.
آزمایش خون میتواند علل قابل درمان را آشکار کند
کمبود ویتامین B12، مشکلات تیروئید، عفونتها و حتی کمآبی بدن، همگی میتوانند حافظه را مختل کنند. آزمایش خون میتواند این موارد را تشخیص دهد و اغلب به درمانهای سادهای اشاره میکند که میتوانند علائم را بهبود بخشند یا حتی معکوس کنند.
اسکن یا ارجاع ممکن است بخشی از برنامه باشد
اگر جزئیات بیشتری مورد نیاز باشد، پزشک شما ممکن است سیتیاسکن یا امآرآی تجویز کند تا مواردی مانند سکتههای مغزی قبلی، تومورها یا کوچک شدن مغز را بررسی کند. همچنین ممکن است برای آزمایشهای بیشتر به یک متخصص مغز و اعصاب یا در صورت تغییر خلق و خو و رفتار به یک روانپزشک ارجاع داده شوید. این مراحل به ایجاد تصویری واضح از آنچه در حال رخ دادن است کمک میکند.
چرا ارزیابی اولیه اهمیت دارد؟
اگر مشکل حافظه زندگی را سختتر میکند – باعث سردرگمی، استرس یا عدم اطمینان میشود – آن را نادیده نگیرید. بله، بیماریهایی مانند آلزایمر وجود دارند. اما بسیاری از علل دیگر نیز وجود دارند که در صورت تشخیص زودهنگام، قابل برگشت یا مدیریت هستند. دریافت سریعتر پاسخها به شما گزینههای بیشتری میدهد. میتوانید موارد قابل درمان را درمان کنید، برای موارد پیش رو برنامهریزی کنید و اغلب کیفیت زندگی را به روشهایی بهبود بخشید که در صورت صبر کردن امکانپذیر نبود.
مهم نیست نتیجه چه باشد، به یاد داشته باشید که نگرانی فعلی شما یک واکنش افراطی نیست! اگر چیزی به نظرتان اشتباه میآید، به آن توجه کنید. سلامت مغز شما مهم است و اقدام کردن به این معنی نیست که اتفاق وحشتناکی در حال رخ دادن است – بلکه به این معنی است که شما در مورد آینده خود هوشمندانه عمل میکنید.
اگر شما یا یکی از نزدیکانتان علائمی را نشان میدهید که ناآشنا، مختلکننده یا مداوم به نظر میرسند، با یک متخصص مراقبتهای بهداشتی تماس بگیرید. شفافیت توانمندساز است. و نتیجه هرچه باشد، خوشحال خواهید شد که منتظر نماندهاید.